{
 "sema": "hasat.online/refakat v1",
 "surum": "HS01 · 2026-09-02",
 "uretici": "web/hasat/uret_veri.py (deterministik; aile kuralları → genişletme)",
 "kapsam": "32 ürün (EcoCrop vendor setiyle birebir) · 113 eşleştirme",
 "durustluk": "Bu tablo LİTERATÜR-TEMELLİ GENEL AGRONOMİ bilgisidir. Gökçeada'da saha denemesi YAPILMAMIŞTIR — hiçbir satır yerel ölçüme dayanmaz. Verim/kâr artışı SAYISI YOKTUR ve verilmeyecektir. \"dusuk\" güvenli satırlar geleneksel uygulamadır, kanıtı zayıftır; karar gerekçesi yapılmamalıdır (kaynak: K-PARKER13).",
 "guven_tanimi": {
  "yuksek": "Mekanizma ders kitabı/hakemli derleme düzeyinde yerleşik.",
  "orta": "Mekanizma kabul görüyor, etkinin büyüklüğü koşula göre değişiyor.",
  "dusuk": "Geleneksel uygulama; denetimli deneme kanıtı zayıf veya yok."
 },
 "mekanizmalar": {
  "azot_fiksasyonu": "Baklagil kökündeki Rhizobium bakterisi havanın azotunu toprağa bağlar; sonraki ürün bu azottan yararlanır.",
  "nematod_baskilama": "Kadife çiçeği kökü α-terthienyl salgılar; kök-ur nematodunun toprakta çoğalmasını baskılar.",
  "polinator": "Çiçek şeridi arı ve diğer tozlayıcıları tarlada tutar; böcekle tozlaşan üründe meyve tutumunu destekler.",
  "ortu_erozyon": "Sıra arası örtü bitkisi toprağı kışın örter; yağmur erozyonunu ve yabancı ot baskısını azaltır, organik madde bırakır.",
  "tuzak_bitki": "Zararlıyı asıl üründen önce kendine çeken bitki; zararlı orada toplanır.",
  "allelopati": "Bitkinin salgıladığı kimyasal komşu bitkinin çimlenmesini/büyümesini engeller.",
  "hastalik_koprusu": "Aynı familya aynı patojene konakçıdır; yan yana veya ardışık ekim hastalık baskısını biriktirir.",
  "rekabet": "Kök/ışık/su rekabeti — güçlü bitki zayıf komşuyu bastırır."
 },
 "kaynaklar": {
  "K-FITOPAT": {
   "kunye": "Bitki koruma temel ilkesi: aynı familyanın ardışık/komşu ekimi ortak konakçı patojen ve toprak kaynaklı hastalık baskısını biriktirir (rotasyon zorunluluğu).",
   "tur": "ders kitabı düzeyi yerleşik bilgi",
   "konu": "familya-içi hastalık köprüsü ve münavebe"
  },
  "K-HOOKS10": {
   "kunye": "Hooks C.R.R., Wang K.-H., Ploeg A., McSorley R. (2010) \"Using marigold (Tagetes spp.) as a cover crop to protect crops from plant-parasitic nematodes\", Applied Soil Ecology 46:307-320.",
   "tur": "hakemli derleme",
   "konu": "kadife çiçeğiyle kök-ur nematodu (Meloidogyne) baskılama"
  },
  "K-MTPLEASANT16": {
   "kunye": "Mt. Pleasant J. (2016) \"Food yields and nutrient analyses of the Three Sisters: a Haudenosaunee cropping system\", Ethnobiology Letters 7(1):87-98.",
   "tur": "hakemli makale",
   "konu": "mısır–fasulye–kabak birlikte ekim sistemi (Üç Kardeş)"
  },
  "K-NICHOLLS13": {
   "kunye": "Nicholls C.I., Altieri M.A. (2013) \"Plant biodiversity enhances bees and other insect pollinators in agroecosystems\", Agronomy for Sustainable Development 33:257-274.",
   "tur": "hakemli derleme",
   "konu": "çiçek şeritleriyle polinatör ve doğal düşman artışı"
  },
  "K-PARKER13": {
   "kunye": "Parker J.E., Snyder W.E., Hamilton G.C., Rodriguez-Saona C. (2013) \"Companion planting and insect pest control\", Weed and Pest Control – Conventional and New Challenges, InTech.",
   "tur": "kitap bölümü",
   "konu": "refakat ekim iddialarının kanıt düzeyi — çoğu geleneksel eşleştirme denetimli denemeyle DOĞRULANMAMIŞTIR (bu sayfanın \"güven\" etiketlerinin dayanağı)"
  },
  "K-PEOPLES09": {
   "kunye": "Peoples M.B., Brockwell J., Herridge D.F. ve ark. (2009) \"The contributions of nitrogen-fixing crop legumes to the productivity of agricultural systems\", Symbiosis 48:1-17.",
   "tur": "hakemli makale",
   "konu": "baklagil–Rhizobium simbiyozuyla toprağa azot kazandırılması"
  },
  "K-WILLIS00": {
   "kunye": "Willis R.J. (2000) \"Juglans spp., juglone and allelopathy\", Allelopathy Journal 7:1-55.",
   "tur": "hakemli derleme",
   "konu": "ceviz juglonu ve komşu bitkilere allelopatik baskı"
  }
 },
 "aileler": {
  "Solanaceae (patlıcangiller)": [
   "domates",
   "patates",
   "biber",
   "patlıcan"
  ],
  "Cucurbitaceae (kabakgiller)": [
   "salatalık",
   "karpuz",
   "kavun"
  ],
  "Fabaceae (baklagiller)": [
   "nohut",
   "mercimek",
   "fasulye",
   "bakla",
   "bezelye"
  ],
  "Rosaceae (gülgiller — meyve)": [
   "elma",
   "armut",
   "ayva",
   "kiraz",
   "şeftali",
   "kayısı",
   "badem"
  ],
  "Poaceae (buğdaygiller)": [
   "buğday",
   "arpa"
  ],
  "Oleaceae": [
   "zeytin"
  ],
  "Vitaceae": [
   "üzüm / asma"
  ],
  "Moraceae": [
   "incir"
  ],
  "Lythraceae": [
   "nar"
  ],
  "Juglandaceae": [
   "ceviz"
  ],
  "Betulaceae": [
   "fındık"
  ],
  "Asteraceae": [
   "ayçiçeği",
   "enginar"
  ],
  "Malvaceae": [
   "pamuk"
  ],
  "Amaryllidaceae (soğangiller)": [
   "soğan"
  ],
  "Asparagaceae": [
   "kuşkonmaz"
  ]
 },
 "tozlasma": {
  "zeytin": {
   "tip": "rüzgâr",
   "polinator_faydali": false
  },
  "üzüm / asma": {
   "tip": "kendine + rüzgâr",
   "polinator_faydali": false
  },
  "buğday": {
   "tip": "kendine + rüzgâr",
   "polinator_faydali": false
  },
  "arpa": {
   "tip": "kendine",
   "polinator_faydali": false
  },
  "domates": {
   "tip": "kendine + titreşim",
   "polinator_faydali": false
  },
  "incir": {
   "tip": "özel — incir arısı / partenokarp çeşit",
   "polinator_faydali": false
  },
  "badem": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "nohut": {
   "tip": "kendine",
   "polinator_faydali": false
  },
  "mercimek": {
   "tip": "kendine",
   "polinator_faydali": false
  },
  "ayçiçeği": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "nar": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "ayva": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "ceviz": {
   "tip": "rüzgâr",
   "polinator_faydali": false
  },
  "fındık": {
   "tip": "rüzgâr",
   "polinator_faydali": false
  },
  "kiraz": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "şeftali": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "kayısı": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "elma": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "armut": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "pamuk": {
   "tip": "kendine",
   "polinator_faydali": false
  },
  "patates": {
   "tip": "kendine (yumru üretimi tozlaşmadan bağımsız)",
   "polinator_faydali": false
  },
  "soğan": {
   "tip": "böcek (yalnız tohumluk üretiminde)",
   "polinator_faydali": false
  },
  "biber": {
   "tip": "kendine + böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "salatalık": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "karpuz": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "kavun": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "patlıcan": {
   "tip": "kendine + böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "fasulye": {
   "tip": "kendine + böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "enginar": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": false
  },
  "bakla": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": true
  },
  "bezelye": {
   "tip": "kendine",
   "polinator_faydali": false
  },
  "kuşkonmaz": {
   "tip": "böcek",
   "polinator_faydali": false
  }
 },
 "eslesmeler": [
  {
   "ana": "armut",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "armut topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "armut",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "armut çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "armut",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "armut böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "arpa",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "arpa topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "arpa",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Arpa kendine döllenir; polinatör faydası yoktur. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "ayva",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "ayva topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "ayva",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "ayva çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "ayva",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "ayva böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "ayçiçeği",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "ayçiçeği topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "ayçiçeği",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "ayçiçeği böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "badem",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "badem topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "badem",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "badem çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "badem",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "badem böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "bakla",
   "refakat": "rezene (Foeniculum vulgare)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Rezenenin uçucu yağları çevresindeki birçok sebzenin gelişimini baskılar. Bahçenin ayrı bir köşesinde yetiştirin.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "bakla",
   "refakat": "soğan / sarımsak (Allium)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "rekabet",
   "guven": "dusuk",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Geleneksel olarak \"baklagilin yanına soğan ekilmez\" denir. DÜRÜSTLÜK NOTU: bu eşleştirme denetimli tarla denemesiyle güçlü biçimde doğrulanmamıştır — DÜŞÜK güvenle listelenmiştir, karar gerekçesi yapmayın.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "bakla",
   "refakat": "kendisi azot bağlar (Rhizobium)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "bakla baklagildir: kök nodüllerinde havanın azotunu toprağa bağlar. Yanına ayrıca azot verici koymak gerekmez; ARDINDAN azot isteyen ürün (buğday, domates, mısır) ekmek en verimli sıradır.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "bakla",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "bakla böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "bezelye",
   "refakat": "ayçiçeği",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Ayçiçeği kök ve yaprak artıkları allelopatik bileşikler bırakır; ayrıca uzun boyu ve derin kökü ışık/su rekabeti yaratır. Sınır bitkisi olarak uzakta tutun.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "bezelye",
   "refakat": "rezene (Foeniculum vulgare)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Rezenenin uçucu yağları çevresindeki birçok sebzenin gelişimini baskılar. Bahçenin ayrı bir köşesinde yetiştirin.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "bezelye",
   "refakat": "soğan / sarımsak (Allium)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "rekabet",
   "guven": "dusuk",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Geleneksel olarak \"baklagilin yanına soğan ekilmez\" denir. DÜRÜSTLÜK NOTU: bu eşleştirme denetimli tarla denemesiyle güçlü biçimde doğrulanmamıştır — DÜŞÜK güvenle listelenmiştir, karar gerekçesi yapmayın.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "bezelye",
   "refakat": "kendisi azot bağlar (Rhizobium)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "bezelye baklagildir: kök nodüllerinde havanın azotunu toprağa bağlar. Yanına ayrıca azot verici koymak gerekmez; ARDINDAN azot isteyen ürün (buğday, domates, mısır) ekmek en verimli sıradır.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "bezelye",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Bezelye kendine döllenir; polinatör faydası sınırlıdır. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "biber",
   "refakat": "ceviz (Juglans regia) — JUGLON",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-WILLIS00",
   "aciklama": "Ceviz kökleri ve yaprak dökümü juglon salgılar; patlıcangiller juglona en duyarlı gruptur (solar, kavrulur, ölür). Ceviz tacının damla hattının dışında kalın; ceviz yaprağını bu ürünlerin kompostuna katmayın.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "biber",
   "refakat": "domates · patates · patlıcan  (Solanaceae (patlıcangiller))",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "hastalik_koprusu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-FITOPAT",
   "aciklama": "biber ile bunlar aynı familyadandır: aynı toprak patojenlerini ve mildiyö/solgunluk etmenlerini paylaşırlar. Yan yana ya da arka arkaya ekilirse hastalık baskısı birikir. En az 3 yıl münavebe verin (araya baklagil/tahıl girsin).",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "biber",
   "refakat": "rezene (Foeniculum vulgare)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Rezenenin uçucu yağları çevresindeki birçok sebzenin gelişimini baskılar. Bahçenin ayrı bir köşesinde yetiştirin.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "biber",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "biber topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "biber",
   "refakat": "kadife çiçeği (Tagetes patula / T. erecta)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "nematod_baskilama",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-HOOKS10",
   "aciklama": "biber kök-ur nematoduna (Meloidogyne) duyarlı ailedendir. Kadife çiçeği örtü bitkisi olarak ekilip toprağa karıştırılırsa nematod baskısı düşer. En etkili kullanım: asıl üründen ÖNCE tam sezon örtü — birkaç saksı kenar süsü değil.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "biber",
   "refakat": "latin çiçeği (Tropaeolum majus) — tuzak",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "tuzak_bitki",
   "guven": "dusuk",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Yaprak bitini kendine çektiği geleneksel olarak bildirilir. UYARI: refakat ekim iddialarının çoğu denetimli tarla denemesiyle doğrulanmamıştır; bunu tek başına bitki koruma yöntemi saymayın.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "biber",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "biber böcekle tozlaşır (kendine + böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "buğday",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "buğday topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "buğday",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Buğday kendine döllenir; polinatör faydası yoktur. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "ceviz",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "ceviz topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "ceviz",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "ceviz çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "ceviz",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Ceviz rüzgârla tozlaşır — arı şeridi tozlaşmaya katkı vermez. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "domates",
   "refakat": "ceviz (Juglans regia) — JUGLON",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-WILLIS00",
   "aciklama": "Ceviz kökleri ve yaprak dökümü juglon salgılar; patlıcangiller juglona en duyarlı gruptur (solar, kavrulur, ölür). Ceviz tacının damla hattının dışında kalın; ceviz yaprağını bu ürünlerin kompostuna katmayın.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "domates",
   "refakat": "patates · biber · patlıcan  (Solanaceae (patlıcangiller))",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "hastalik_koprusu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-FITOPAT",
   "aciklama": "domates ile bunlar aynı familyadandır: aynı toprak patojenlerini ve mildiyö/solgunluk etmenlerini paylaşırlar. Yan yana ya da arka arkaya ekilirse hastalık baskısı birikir. En az 3 yıl münavebe verin (araya baklagil/tahıl girsin).",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "domates",
   "refakat": "rezene (Foeniculum vulgare)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Rezenenin uçucu yağları çevresindeki birçok sebzenin gelişimini baskılar. Bahçenin ayrı bir köşesinde yetiştirin.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "domates",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "domates topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "domates",
   "refakat": "kadife çiçeği (Tagetes patula / T. erecta)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "nematod_baskilama",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-HOOKS10",
   "aciklama": "domates kök-ur nematoduna (Meloidogyne) duyarlı ailedendir. Kadife çiçeği örtü bitkisi olarak ekilip toprağa karıştırılırsa nematod baskısı düşer. En etkili kullanım: asıl üründen ÖNCE tam sezon örtü — birkaç saksı kenar süsü değil.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "domates",
   "refakat": "latin çiçeği (Tropaeolum majus) — tuzak",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "tuzak_bitki",
   "guven": "dusuk",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Yaprak bitini kendine çektiği geleneksel olarak bildirilir. UYARI: refakat ekim iddialarının çoğu denetimli tarla denemesiyle doğrulanmamıştır; bunu tek başına bitki koruma yöntemi saymayın.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "domates",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Domates kendine döllenir; bombus titreşimi seranın işidir, açık tarlada rüzgâr yeter. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "elma",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "elma topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "elma",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "elma çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "elma",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "elma böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "enginar",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "enginar topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "enginar",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Hasat edilen çiçek tablasıdır; tozlaşma tohumluk dışında gerekmez. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "fasulye",
   "refakat": "ayçiçeği",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Ayçiçeği kök ve yaprak artıkları allelopatik bileşikler bırakır; ayrıca uzun boyu ve derin kökü ışık/su rekabeti yaratır. Sınır bitkisi olarak uzakta tutun.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "fasulye",
   "refakat": "rezene (Foeniculum vulgare)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Rezenenin uçucu yağları çevresindeki birçok sebzenin gelişimini baskılar. Bahçenin ayrı bir köşesinde yetiştirin.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "fasulye",
   "refakat": "soğan / sarımsak (Allium)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "rekabet",
   "guven": "dusuk",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Geleneksel olarak \"baklagilin yanına soğan ekilmez\" denir. DÜRÜSTLÜK NOTU: bu eşleştirme denetimli tarla denemesiyle güçlü biçimde doğrulanmamıştır — DÜŞÜK güvenle listelenmiştir, karar gerekçesi yapmayın.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "fasulye",
   "refakat": "kendisi azot bağlar (Rhizobium)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "fasulye baklagildir: kök nodüllerinde havanın azotunu toprağa bağlar. Yanına ayrıca azot verici koymak gerekmez; ARDINDAN azot isteyen ürün (buğday, domates, mısır) ekmek en verimli sıradır.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "fasulye",
   "refakat": "mısır (sırık) + kabak (örtü) — \"Üç Kardeş\"",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-MTPLEASANT16",
   "aciklama": "Kadim üçlü: mısır fasulyeye direk olur, fasulye azot bağlar, kabağın geniş yaprağı toprağı örtüp otu bastırır. NOT: mısır bu sitedeki EcoCrop uygunluk setinde yoktur — refakat bitkisi olarak önerilir, iklim skoru hesaplanmaz.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "fasulye",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "fasulye böcekle tozlaşır (kendine + böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "fındık",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "fındık topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "fındık",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "fındık çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "fındık",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Fındık rüzgârla tozlaşır — arı şeridi tozlaşmaya katkı vermez. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "incir",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "incir topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "incir",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "incir çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "incir",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "İncirde tozlaşma çeşide bağlıdır (Smyrna tipi incir arısı ister, ortak çeşitler istemez); genel arı şeridi bu işi görmez. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "karpuz",
   "refakat": "salatalık · kavun  (Cucurbitaceae (kabakgiller))",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "hastalik_koprusu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-FITOPAT",
   "aciklama": "karpuz ile bunlar aynı familyadandır: aynı toprak patojenlerini ve mildiyö/solgunluk etmenlerini paylaşırlar. Yan yana ya da arka arkaya ekilirse hastalık baskısı birikir. En az 3 yıl münavebe verin (araya baklagil/tahıl girsin).",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "karpuz",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "karpuz topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "karpuz",
   "refakat": "kadife çiçeği (Tagetes patula / T. erecta)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "nematod_baskilama",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-HOOKS10",
   "aciklama": "karpuz kök-ur nematoduna (Meloidogyne) duyarlı ailedendir. Kadife çiçeği örtü bitkisi olarak ekilip toprağa karıştırılırsa nematod baskısı düşer. En etkili kullanım: asıl üründen ÖNCE tam sezon örtü — birkaç saksı kenar süsü değil.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "karpuz",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "karpuz böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "kavun",
   "refakat": "salatalık · karpuz  (Cucurbitaceae (kabakgiller))",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "hastalik_koprusu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-FITOPAT",
   "aciklama": "kavun ile bunlar aynı familyadandır: aynı toprak patojenlerini ve mildiyö/solgunluk etmenlerini paylaşırlar. Yan yana ya da arka arkaya ekilirse hastalık baskısı birikir. En az 3 yıl münavebe verin (araya baklagil/tahıl girsin).",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "kavun",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "kavun topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "kavun",
   "refakat": "kadife çiçeği (Tagetes patula / T. erecta)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "nematod_baskilama",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-HOOKS10",
   "aciklama": "kavun kök-ur nematoduna (Meloidogyne) duyarlı ailedendir. Kadife çiçeği örtü bitkisi olarak ekilip toprağa karıştırılırsa nematod baskısı düşer. En etkili kullanım: asıl üründen ÖNCE tam sezon örtü — birkaç saksı kenar süsü değil.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "kavun",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "kavun böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "kayısı",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "kayısı topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "kayısı",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "kayısı çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "kayısı",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "kayısı böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "kiraz",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "kiraz topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "kiraz",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "kiraz çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "kiraz",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "kiraz böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "kuşkonmaz",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "kuşkonmaz topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "kuşkonmaz",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Kuşkonmazda hasat edilen sürgündür; tozlaşma yalnız tohum üretimini ilgilendirir. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "mercimek",
   "refakat": "kendisi azot bağlar (Rhizobium)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "mercimek baklagildir: kök nodüllerinde havanın azotunu toprağa bağlar. Yanına ayrıca azot verici koymak gerekmez; ARDINDAN azot isteyen ürün (buğday, domates, mısır) ekmek en verimli sıradır.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "mercimek",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Mercimek kendine döllenir; polinatör faydası sınırlıdır. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "nar",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "nar topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "nar",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "nar çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "nar",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "nar böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "nohut",
   "refakat": "kendisi azot bağlar (Rhizobium)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "nohut baklagildir: kök nodüllerinde havanın azotunu toprağa bağlar. Yanına ayrıca azot verici koymak gerekmez; ARDINDAN azot isteyen ürün (buğday, domates, mısır) ekmek en verimli sıradır.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "nohut",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Nohut kendine döllenir; polinatör faydası sınırlıdır. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "pamuk",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "pamuk topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "pamuk",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Pamuk ağırlıkla kendine döllenir. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "patates",
   "refakat": "ayçiçeği",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Ayçiçeği kök ve yaprak artıkları allelopatik bileşikler bırakır; ayrıca uzun boyu ve derin kökü ışık/su rekabeti yaratır. Sınır bitkisi olarak uzakta tutun.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "patates",
   "refakat": "ceviz (Juglans regia) — JUGLON",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-WILLIS00",
   "aciklama": "Ceviz kökleri ve yaprak dökümü juglon salgılar; patlıcangiller juglona en duyarlı gruptur (solar, kavrulur, ölür). Ceviz tacının damla hattının dışında kalın; ceviz yaprağını bu ürünlerin kompostuna katmayın.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "patates",
   "refakat": "domates · biber · patlıcan  (Solanaceae (patlıcangiller))",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "hastalik_koprusu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-FITOPAT",
   "aciklama": "patates ile bunlar aynı familyadandır: aynı toprak patojenlerini ve mildiyö/solgunluk etmenlerini paylaşırlar. Yan yana ya da arka arkaya ekilirse hastalık baskısı birikir. En az 3 yıl münavebe verin (araya baklagil/tahıl girsin).",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "patates",
   "refakat": "rezene (Foeniculum vulgare)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Rezenenin uçucu yağları çevresindeki birçok sebzenin gelişimini baskılar. Bahçenin ayrı bir köşesinde yetiştirin.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "patates",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "patates topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "patates",
   "refakat": "kadife çiçeği (Tagetes patula / T. erecta)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "nematod_baskilama",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-HOOKS10",
   "aciklama": "patates kök-ur nematoduna (Meloidogyne) duyarlı ailedendir. Kadife çiçeği örtü bitkisi olarak ekilip toprağa karıştırılırsa nematod baskısı düşer. En etkili kullanım: asıl üründen ÖNCE tam sezon örtü — birkaç saksı kenar süsü değil.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "patates",
   "refakat": "latin çiçeği (Tropaeolum majus) — tuzak",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "tuzak_bitki",
   "guven": "dusuk",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Yaprak bitini kendine çektiği geleneksel olarak bildirilir. UYARI: refakat ekim iddialarının çoğu denetimli tarla denemesiyle doğrulanmamıştır; bunu tek başına bitki koruma yöntemi saymayın.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "patates",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Yumru için tozlaşma gerekmez. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "patlıcan",
   "refakat": "ceviz (Juglans regia) — JUGLON",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-WILLIS00",
   "aciklama": "Ceviz kökleri ve yaprak dökümü juglon salgılar; patlıcangiller juglona en duyarlı gruptur (solar, kavrulur, ölür). Ceviz tacının damla hattının dışında kalın; ceviz yaprağını bu ürünlerin kompostuna katmayın.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "patlıcan",
   "refakat": "domates · patates · biber  (Solanaceae (patlıcangiller))",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "hastalik_koprusu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-FITOPAT",
   "aciklama": "patlıcan ile bunlar aynı familyadandır: aynı toprak patojenlerini ve mildiyö/solgunluk etmenlerini paylaşırlar. Yan yana ya da arka arkaya ekilirse hastalık baskısı birikir. En az 3 yıl münavebe verin (araya baklagil/tahıl girsin).",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "patlıcan",
   "refakat": "rezene (Foeniculum vulgare)",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "allelopati",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Rezenenin uçucu yağları çevresindeki birçok sebzenin gelişimini baskılar. Bahçenin ayrı bir köşesinde yetiştirin.",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "patlıcan",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "patlıcan topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "patlıcan",
   "refakat": "kadife çiçeği (Tagetes patula / T. erecta)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "nematod_baskilama",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-HOOKS10",
   "aciklama": "patlıcan kök-ur nematoduna (Meloidogyne) duyarlı ailedendir. Kadife çiçeği örtü bitkisi olarak ekilip toprağa karıştırılırsa nematod baskısı düşer. En etkili kullanım: asıl üründen ÖNCE tam sezon örtü — birkaç saksı kenar süsü değil.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "patlıcan",
   "refakat": "latin çiçeği (Tropaeolum majus) — tuzak",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "tuzak_bitki",
   "guven": "dusuk",
   "kaynak": "K-PARKER13",
   "aciklama": "Yaprak bitini kendine çektiği geleneksel olarak bildirilir. UYARI: refakat ekim iddialarının çoğu denetimli tarla denemesiyle doğrulanmamıştır; bunu tek başına bitki koruma yöntemi saymayın.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "patlıcan",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "patlıcan böcekle tozlaşır (kendine + böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "salatalık",
   "refakat": "karpuz · kavun  (Cucurbitaceae (kabakgiller))",
   "yon": "catisma",
   "mekanizma": "hastalik_koprusu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-FITOPAT",
   "aciklama": "salatalık ile bunlar aynı familyadandır: aynı toprak patojenlerini ve mildiyö/solgunluk etmenlerini paylaşırlar. Yan yana ya da arka arkaya ekilirse hastalık baskısı birikir. En az 3 yıl münavebe verin (araya baklagil/tahıl girsin).",
   "ne_zaman": "uzak_tut"
  },
  {
   "ana": "salatalık",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "salatalık topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "salatalık",
   "refakat": "kadife çiçeği (Tagetes patula / T. erecta)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "nematod_baskilama",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-HOOKS10",
   "aciklama": "salatalık kök-ur nematoduna (Meloidogyne) duyarlı ailedendir. Kadife çiçeği örtü bitkisi olarak ekilip toprağa karıştırılırsa nematod baskısı düşer. En etkili kullanım: asıl üründen ÖNCE tam sezon örtü — birkaç saksı kenar süsü değil.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "salatalık",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "salatalık böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "soğan",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "soğan topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "onceki_sezon"
  },
  {
   "ana": "soğan",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Baş soğan üretiminde tozlaşma gerekmez; tohumluk üretiminde arı gerekir. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "zeytin",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "zeytin topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "zeytin",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "zeytin çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "zeytin",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Zeytin rüzgârla tozlaşır — arı şeridi tozlaşmaya KATKI VERMEZ. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "üzüm / asma",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "üzüm / asma topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "üzüm / asma",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "üzüm / asma çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "üzüm / asma",
   "refakat": "çiçek şeridi — TOZLAŞMA İÇİN GEREKMEZ",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "Asma büyük ölçüde kendine döllenir; arı şeridi tozlaşma için gerekli değildir. Şerit yine de doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arı) besler; ama \"tozlaşma artar\" iddiası bu üründe DOĞRU DEĞİLDİR.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  },
  {
   "ana": "şeftali",
   "refakat": "baklagil ön/ara ürün (fiğ · yonca · bakla)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "azot_fiksasyonu",
   "guven": "yuksek",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "şeftali topraktan azot ister. Bir önceki sezon veya kış ara ürünü olarak baklagil ekilirse toprağa azot kalır, gübre ihtiyacı düşer.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "şeftali",
   "refakat": "sıra arası örtü bitkisi (fiğ + arpa karışımı)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "ortu_erozyon",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-PEOPLES09",
   "aciklama": "şeftali çok yıllıktır; sıra araları yılın çoğunda boştur. Kışlık fiğ+arpa karışımı toprağı örter, yağmur erozyonunu keser, ilkbaharda biçilip toprağa bırakılınca organik madde ve azot verir. Ada koşulunda rüzgâr erozyonu için de yararlıdır.",
   "ne_zaman": "sira_arasi"
  },
  {
   "ana": "şeftali",
   "refakat": "çiçek şeridi (lavanta · kekik · adaçayı · fesleğen)",
   "yon": "destek",
   "mekanizma": "polinator",
   "guven": "orta",
   "kaynak": "K-NICHOLLS13",
   "aciklama": "şeftali böcekle tozlaşır (böcek). Tarla kenarına veya sıra başlarına çiçek şeridi arıyı tarlada tutar; ayrıca yaprak biti yiyen doğal düşmanları besler.",
   "ne_zaman": "birlikte"
  }
 ]
}